Home / آموزش چاپ / بسته بندی های هوشمند مواد غذایی

بسته بندی های هوشمند مواد غذایی

بسته بندی های هوشمند مواد غذایی

بسته بندی فعال و هوشمند به نوعی از بسته بندی مواد غذایی گفته می شود که نسبت به تغییراتی که در طول مدت نگهداری ماده غذایی رخ می دهد. حساس است و به آن واکنش نشان می دهد. بسته بندی فعال و هوشمند، در میان پژوهش های جدید در صنعت بسته بندی جای ویژه ای برای خود باز کرده است. به عنوان مثال مشخص شده استفاده از این نوع بسته بندی برای محصولات گوشتی و ماهیچه ای مزایای زیادی دارد.

ترکیبات بسته بندی های هوشمند طوری طراحی شده اند که با مواد غذایی پیوند می خورند، به طوری که یا از ماده ی غذایی بسته بندی شده خارج می شوند یا جذب ماده ی غذایی می شوند. البته امکان استفاده از بسته بندی هوشمند برای مواد غذایی به نوع محصول غذایی نیز بستگی دارد. یعنی محصول باید بتواند در مقابل تغییرات دما در طول زمان مقاومت لازم را داشته باشد. به عنوان نمونه ای از موادی که در بسته بندی هوشمند به کار می روند می توان به ترکیباتی که به عنوان جاذب اکسیژن، بخار آب و گاز کربنیک در این نوع بسته بندی به کار می روند اشاره کرد. این ترکیبات موادی با نفوذپذیری مغناطیسی اند. این مواد می توانند از رشد میکرو ارگانیسم ها جلوگیری کنند. آن ها دارای حسگرهای میکرو ارگانیسم ها و ابزارهای الکترونیکی ای هستند که ویژگی محصول را بر حسب دما – زمان مشخص می کنند و همین طور چون جاذبند از رشد میکرو ارگانسیم ها هم جلوگیری می کنند. به عنوان نمونه ای از مزایای این بسته بندی ها می توان به بسته بندی هایی که از مواد جاذب اکسیژن ساخته شده اند اشاره کرد که اکسیژن را از داخل بسته حذف می کنند، در نتیجه از محصولات حساس به اکسیژن در مقابل اکسیداسیون محافظت می کنند.

بسته بندی فعال در بخش صنایع غذایی در بازارهای ژاپن و آمریکا بیش از نقاط دیگر جهان پیشرفت کرده است. بنابراین این کشورها تجربیات بیشتری نیز در کاربرد بسته بندی فعال در محصولات خیلی گران و محصولاتی با  حساسیت بیشتر دارند. این قبیل محصولات را می توان با دارو، محصولات پزشکی و ابزار آلات الکتریکی و … مقایسه کرد که در هنگام گذاشتن و برداشتن و توزیع ممکن است آسیب ببینند..

در بسته بندی فعال از حس گرها و شناساگرهای مناسب استفاده می شود. البته هرچند آثار مثبت این نوع بسته بندی بر کیفیت، ایمنی و سلامت غذا تا رسیدن به دست مصرف کنندگان ثابت شده اما باید به جنبه های اقتصادی و بازاریابی آن نیز توجه داشت. محققان شکل های مختلفی از بسته بندی هوشمند را ابداع کرده اند که از جمله ی آنها بسته بندی هایی هستند که در آنها از حس گرهای اکسیژن، شناساگرهای نشان دهنده ی تازگی و بروز فساد در غذا، شناساگرهای سالم بودن بسته و شناساگرهای زمان – دما استفاده می شود. اگر مشکل صرفه ی اقتصادی بسته بندی های هوشمند حل شود استفاده از آن ها در مواد غذایی از جمله گوشت و محصولات گوشتی اجتناب ناپذیر خواهد بود.

شکل های مختلف بسته بندی های هوشمند

شکل های مختلف بسته بندی های هوشمند

بسته بندی های دارای شناساگرهای دما – زمان در این شکل از بسته بندی هوشمند ابزاری مورد استفاده قرار می گیرد که هر تغییر قابل اندازه گیری مربوط به دما – زمان را نشان می دهد.

نشانگرهای دمایی که روی بسته بندی برچسب زده شده اند می توانند درباره ی بار حرارتی ای که سطح بسته بندی در زنجیره ی توزیع متحمل شده اطلاع بدهند و این کار را به صورت یک پاسخ قابل مشاهده به شکل تغییر شکل مکانیکی، تغییر رنگ یا جابه جایی رنگ انجام میدهند. به عنوان نمونه نشانگری به صوررت ورق های مستطیل شکل از جنس فیلم یا چسب روی محصول قرار می گیرد. این یک نشانگر به دما حساس است و مصرف کنندگان با مشاهده ی وضعیت آن می توانند بفهمند که آیا محصولات غذایی فاسدشدنی در دمای بالا قرار گرفته اند یا نه.

شناساگرهای آنزیمی

برچسب های مربوط به شناساگرهای آنزیمی بیشتر برای گوشت مرغ و گوشت چرخ شده ی گوساله مورد استفاده قرار می گیرند. از این برچسب در خطوط هوایی انگلیس استفاده می شود و با استفاده از آن کادر هواپیمایی وضعیت غذاهای از پیش آماده و فسادپذیر را کنترل می کنند.

شناساگرهای زمان – دمای میکروبی

شناساگرهای میکروبی به دلیل اینکه به طور مستقیم با فساد غذا در ارتباطند به خوبی توانسته اند در بازار جای خود را باز کنند. یک نمونه از این شناساگر برچسبی به شکل یک بالشتک کوچک ژله ی است که روی بسته ی ماده ی غذایی چسبانده می شود. این برچسب در حالت فعال سبز است و به تدریج با سپری شدن زمان مصرف رنگ آن به سمت بنفش یا قرمز می رود. این تغییر رنگ به دلیل کاهش pH است و رشد میکرو ارگانیسم های تلقیح شده به ژل باعث این تغییرات می شود. در واقع پاسخ نشانگر زمان – دما به طور کامل با فساد میکروبی غذا هماهنگ است. تاکنون شرکت های مختلفی از این شناساگر برای بسته بندی ساندویچ تازه و گوشت تازه استفاده کرده اند.

شناساگر زمان – دمای پلیمری

این شناساگر زمانی که محصول تازه است بی رنگ و بعد از آن تیره می شود. از این نوع شناساگر برای مواد غذایی آماده ی مصرف، سبزی ها، میوه های تازه، سالاد، آب میوه، محصولات لبنی و گوشت تازه استفاده می شود. سازمان جهانی یونیسف از این نوع شناساگر روی تمام واکسن های ارسالی خود استفاده می کند.

نوعی از این شناساگر را می توان به طور مستقیم روی بسته چاپ کرد یا از برچسب استفاده کرد. تقریبا در تمام بسته بندی های مرغ های تازهی عرضه شده در کشور سوئیس از این برچسب استفاده می شود.

شناساگرهای زمان – دمای فتوکرومیک

این نوع بسته بندی ها انباشته شدن تغییرات حاصل از دما و زمان را در طی مدت نگهداری محصولات منجمد فساد پذیر مانند سوسیس، غذاهای آماده و … نشان می دهند. در این بسته بندی نور ماورای بنفش همانند چراغ راهنما عمل می کند.

زمانی که شرایط محصول غذایی نامساعد شد تحت تأثیر این نور ابتدا رنگ آبی تیره ظاهر می شود و سپس با گذشت زمان این رنگ کمرنگ می شود و وقتی حالت سایه ی همان رنگ (در اینجا آبی) را پیدا می کند نشان می دهد که زمان ماندگاری محصول به اتمام رسیده است. برچسب های مورداستفاده در این نوع بسته بندی می بایست در مقابل تغییر شرایط مقاوم باشند و خاصیتشان را حفظ کنند.

مثالی از به کارگیری شناساگرهای های دما – زمان در بسته بندی های محصولات غذایی

در سال ۲۰۰۵ رنگی به نام «رنگ افشاء کننده » تولید شد که به دمای محیط حساس است. این رنگ با استفاده از مهندسی رنگ و به کارگیری برچسب ترمو کرومیک ساخته شد. این نوع رنگ روی بسته بندی محصول چاپ میشود و با تغییر دمای محصول، بخشی با تمام آن تغییر رنگ می دهد. نمونه ای از کاربردهای آن در بسته بندی های شیر است. هنگامی که دمای شیر به بالای 40 درجه سانتی گراد می رسد، نوار آبی رنگ دایره ای، محو می شود و نوشته ی «به یخچال باز گرداننده شود» دیده می شود و زمانی که دمای آن به زیر /4 4 درجه سانتی گراد برگردد، نوار آبی دوباره ظاهر می شود. دلیل حساسیت به دمای /4 4 درجه سانتی گراد این است که در دمای بالاتر از آن فساد میکروبی در شیر به شدت افزایش می یابد.

منبع : چاپ و نشر

نوشته بسته بندی های هوشمند مواد غذایی اولین بار در چاپ و تبلیغات بهرنگ پدیدار شد.

About payam

Check Also

12 نکته ضروری در طراحی لوگو ( بخش اول )

لوگو را می‌توان به مثابه چهره یا شمایل صورت هر برند دانست، به این معنی …

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *