Home / چاپ افست / استفاده از چاپ دیجیتال و کاغذهای نخودی برای چاپ کتاب در نمایشگاه کتاب سال 97

استفاده از چاپ دیجیتال و کاغذهای نخودی برای چاپ کتاب در نمایشگاه کتاب سال 97

استفاده از چاپ دیجیتال و کاغذهای نخودی و سبک برای چاپ کتاب در نمایشگاه کتاب سال 97

سی و یکمین نمایشگاه بین المللی کتاب را هم پشت سر گذاشتیم. سوای باز گرداندن محل برگزاری آن از شهر آفتاب به مصلی تهران، این رویداد مهم سالانه تغییرات دیگری هم داشت که شاید مهم ترین آنها سبک تر شدن کیسه های خرید بازدید کنندگان بود! سال گذشته قیمت کاغذ به شکل بی سابقه ای رو به فزونی گذاشت و صنایع وابسته و حرفه های تحت تاثیر ناچار به تعدیل نیرو یا ناگزیر به تعطیلی شدند و این امر، در قیمت کتاب هم اثر گذاشت، بنابراین درصد قابل توجهی از مراجعان نمایشگاه کتاب، درست مطابق با آنچه از واژه نمایشگاه بر می آید، صرفا به تماشای کتاب ها بسنده کردند و در مقایسه با سال قبل، به شکل چشم گیری کمتر خرید کردند. اگر هنگام قدم زدن در راهروهای تو در توی سالن ناشران عمومی گوش تیز می کردی، می شنیدی که خریداران از تفاوت قیمت فاحش یک کتاب خارجی با مترجم واحد در دو غرفه مختلف گلایه داشتند و پاسخ می شنیدند که یک نسخه مربوط به چاپ اول است و قبل از افزایش نرخ دلار و یک نسخه مربوط به چاپ بعدی و با قیمت های متفاوت دیگر!

کاغذ نخودی، یک امضای گران

لابه لای غرفه های مختلف و کتاب های گوناگون، غرفه ای به سبب یکدستی ظاهر کتاب ها به شکل بارزی جلب توجه می کند. انتشارات (آوانوشت)، صد در صد آثار خود را با کاغذ نخودی به چاپ رسانده و کنجکاوی را برای به کار بستن این سیاست، بر می انگیزد. با ناظر چاپ این نشر که صحبت می کنم اینطور پاسخ می شنوم: نشر آوانوشت از سال ۸۹ تا کنون در حال فعالیت است و حوزه کاری ما داستان کوتاه ایتالیایی است. این بخش به همت طاهر نوکنده سرپاست. حوزه های دیگر مان عبارتند از : نمایشنامه، داستان کوتاه و بلند و شعر معاصر فارسی اما از چهره های جوان هم استفاده می کنیم.

هر نشری یک منطق زیبایی شناسی دارد و ما هم بر اساس یک سری سیاست گذاری ها یک فرمت چاپ را برای خودمان به ثبات رسانده ایم. ما کاغذ نخودی را انتخاب کرده ایم اما گراماژ جلد و گراماژ کاغذهای متن کتاب با هم تفاوت دارد. طبیعتا اگر می خواستیم از کاغذ عادی استفاده کنیم، ارزان تر می شد، اما ما این تصمیم را گرفته ایم. وقتی شما یک محصول فرهنگی را تقدیم مشتری می کنید باید امضای نشر تان را پای آن داشته باشید، یعنی اسم و طرح و محتوا و فیزیک باید به هم بیاید تا او یادش بیاید کتاب را از کجا خریده است، هرچند که به سبب این انتخاب کمتر کتاب قطور انتخاب می کنیم با اینکه آثار را دو جلدی به چاپ می رسانیم و هزینه زیادی متحمل میشویم اما می ارزد. طرح جلدمان را هم از نقاشی مدرن ایرانی بهره می گیریم. چاپ ما به دو روش چاپ افست و چاپ دیجیتال انجام می شود، بستگی دارد به این که چه کتابی را با چه تیراژی می خواهیم چاپ کنیم. البته عمدتا چاپ افست است.

کاغذهای سبک، قیمت های سنگین

به سراغ انتشارات دیگری می روم که آثار ادبیات کلاسیک ایرانی را به چاپ می رساند و به منظور نگه داشتن کلاس کاری و حفظ شأن چهره های فرهنگ و ادب پارسی، ناچار به حفظ کیفیت محصولات نفیس است. یکی از مسوولان این انتشارات در توضیح این که در سالی که برای ناشران سخت گذشته، چگونه کار خود را مدیریت کرده اند می گوید: «وقتی کاغذ گران می شود تنها کاری که میشود کرد این است که تیراژ را پایین بیاوریم. بعضی از کتاب ها مثل دیوان شعر شاعران کهن جایز است که برای آنها هزینه کنی. ما کتابی داریم که هزینه طراحی جلد آن چیزی در حدود یک میلیون و ۵۰۰ هزار تومان شده و دلیلش این است که کار، نگارگری بوده و نه کپی کاری. ما این هزینه را پرداخت کردیم و بعد از آن، به تعداد مشتری از روی آن چاپ کردیم. روش چاپ اما همچنان افست است. هر ایرانی در خانه اش کتاب حافظ و مولانا را دارد اما مردم از چاپ های جدید هم استقبال می کنند.

سری هم به نشر چشمه می زنیم و غرفه آنقدر شلوغ است که مجال صحبت با ناظر چاپ وجود ندارد. تنها فرصت می کنم درباره یکی از کتاب های به شدت قطوری که در دو سال اخیر فروش خوبی داشته سوالی بپرسم. (جزء از کل) نوشته استيو تولتز، ترجمه پیمان خاکسار، بیش از ۱۵۰ صفحه دارد و در عین حال کتابی سبک به حساب می آید، ضمن این که جلد به نسبت محکمی هم برای آن صحافی کرده اند. برای کتاب هایی از این دست، از (کاغذ بالکی) استفاده می شود که وزن بسیار کمی دارد. یادم می آید در جریان گفت و گویی که با خاکسار داشتم متوجه شدم نسخه اصلی این کتاب بیش از هزار صفحه بوده و تولتز به اصرار ناشر خود از میزان آن می کاهد و اگر چنین نمی شد، احتمالا مخاطب کتابخوان و خاص ایرانی از نسخه دو جلدی آن هم استقبال می کرد، چرا که کاغذها هرچقدر هم که مطابق با جدیدترین فناوری روز تولید شده باشند، باز هم صحافی اثری هزار برگه ای ممکن نیست.

کیفیت امری صرفا اقتصادی نیست

کیفیت امری صرفا اقتصادی نیست

و اما انتشارات کلهر که عمر آن به بیش از 35 سال می رسد، با علی اصغر سمیعی فرد، مدیر عامل آن هم کلام می شوم تا از نگاه یک ناشر کار کشته و قدیم، به فضای چاپ و نشر امروز واقف شوم. از او درباره اوضاع این روزهای کتاب سوال می کنم و می گوید: رعایت کیفیت چاپ هزینه بر است اما هیچ دلیلی باعث نمی شود از آن صرف نظر کنیم. کیفیت اصلا یک موضوع صرفا اقتصادی نیست. کیفیت، امری علمی و فرهنگی است. هر مدیری می تواند به صرف کمی دقت و سلیقه و مدیریت، کیفیت را با یک هزینه معقول نگه دارد. ما صرفا چاپ افست کار می کنیم و این صرفا به خاطر افزایش هزینه چاپ دیجیتال نیست. واقعیت این است که آن نوع از کار اساسا مناسب کتاب های ما نیست؛ همچنین موضوع کپی رایت هم اهمیت خیلی زیادی دارد. اگر من کتابم را دیجیتال چاپ کنم ممکن است خیلی های دیگر هم بتوانند این کار را انجام بدهند. ما وارد دیجیتال نمی شویم تا بتوانیم وضعیت کتاب خودمان را در بازار بهتر رصد کنیم. چاپ دیجیتال خیلی پیشرفت کرده اما هنوز به پای افست نرسیده است. البته این را هم باید گفت که وقتی از سرنوشت کتاب از نظر میزان فروش آگاهی نداری طبیعی است که به سراغ چاپ افست بروی اما انتشارات باسابقه و قدیمی همچون ما این موضوع را حل کرده اند و کارشناسانی دارند که می توانند وضع فروش یک اثر را پیش بینی کنند. با توجه به شرایط فعلی چاپ افست، ما حداقل تیراژها را می زنیم تا کیفیت و قیمت مناسب را با هم داشته باشیم. مایی که پای افست ایستاده ایم، در حقیقت توقع درآمد مالی مان را از درآمد کتاب بسته ایم. برداشت ما این است که این بحران تمام شدنی است و تا هنگام تمام شدنش صبر می کنیم. به همین دلیل اگر نگوییم سوبسید میدهیم، قطعا در حال مراعات حال دانشجو هستیم تا بتوانیم از این مسیر به سلامت عبور کنیم.

انتشارات کلهر آثار فاخر فارسی را با چاپ و جلد بسیار نفیسی عرضه می کند که شاید در نگاه اول و با در نظر گرفتن وضعیت کنونی اقتصاد، توجیه منطقی نداشته باشد. از سمیعی فرد در این باره سوال می کنم و می گوید: ادبیات کهن ما یک گهر گرانبهاست که باید آن را در یک بستر ارزشمند قرار داد و به همین دلیل موجه است اگر کار را با چرم طبیعی یا مصنوعی مجلد کنیم. ما مجموعه ای برای صحافی کارهای ویژه داریم و دلیل ایجادش این بوده که بتوانیم به خلاقیت های ذهنی مان جامه عمل بپوشانیم. به خصوص که هنر صحافی هم در کشور ما بسیار دیر پا و ریشه دار است. یک دیوان حافظ با چرم مصنوعی ۲۰ هزار تومان است و با چرم طبیعی بین یک میلیون و ۲۰۰ تا یک میلیون و ۶۵۰.

خریداران این کتب نفیس هم مشخص است، نوعروس ها با کسانی که میخواهند به یک مهمان خارجی هدیه بدهند و از همین رو ما روابط خوبی هم با وزارت امور خارجه داریم. برای این کتب از کاغذ گلاسه سود می بریم. نوعی از کاغذ هم وجود دارد به نام کاغذ عطری که با نام تجاری مارگونو معروف است اما به این دلیل که استفاده دراز مدت از کتاب موجب سردرد میشد دیگر کمتر مورد توجه است، ضمن این که رنگ چاپ روی کاغذ عطری کمی کدر می شود. ما با بازرگانان دغدغه مند ارتباط داریم و آنان به طور ویژه کاغذهای با کیفیت بالا را برایمان می آورند. البته از زمان سفارش تا تحویل هم سه ماه زمان لازم است.

صبوری تا عبور بحران

سمیعی فرد می گوید: کاغذ یک رکن است و گران شدنش یک مساله سخت اما باید دانست ثبات قیمت مهم تر از گران شدن است. در تورم اولین چیزی که از سبد خرید مردم حذف می شود محصولات فرهنگی است، پس باید فکری کرد. اخیرا یک کتاب تخصصی در حوزه عکاسی را به چاپ رسانده ایم که نیاز دانشجوست. ما حجم کتاب را به حداقل رساندیم و این موضوع را با دی وی دی همراهش به حداقل رساندیم. ما سود را در نظر نمی گیریم و به این فکر می کنیم که چطور میشود با حداقل هزینه، محصول نهایی مفیدی را با قیمت مناسب به بازار بفرستیم. یعنی اگر سوبسید نمی توانیم بدهیم دست کم قید سودمان را می زنیم.

برای تأمین ارز کاغذ وقفه ای رخ داده که ما را نگران کرده. اگر دوران ثبات باز گردد ما روند بهتری را در تولید در پیش می گیریم. این توضیحات در بخش کتب دانشگاهی بود. در بخش کتب نفیس هم مساله کاغذ اثرگذار است اما مسائل جدی تری وجود دارد، مثل قیمت چرم. وقتی دلار بالا می رود ما مرکب چاپ را گران تر می خریم. در کتب نفیس موضوع مهم نحوه فرآوری آن است. كتاب نفیس باید با یک دیدگاه هنری و نفیس به دست بیاید. بخش زیادی از مردم ما تشخیص خوبی برای کیفیت کار ندارند حتی اگر ظاهر آن عیان باشد و برای مثال اگر چیزی صرفا ظاهر چرم داشته باشد آن را چرم می پندارند. ای کاش یک مرکز کنترل کیفی برای آثار نفیس هم داشتیم. نمی شود طرح قالی را به عنوان طرح تذهیب روی کتاب کار کرد و دلخوش بود اثری هنری خلق شده است. حروف نستعلیق عروس خط دنیاست و برای ما حرمت زیادی دارد و ما بعضا می بینیم حروف آن را دفرمه می کنند تا به زعم خود خلاقیتی هنری به خرج داده باشند اما در واقع آن را ذایل کرده اند.

هر کتاب نفیسی طراحی مخصوص به خود را می خواهد و قطعا نمی توان آن طرحی را که برای قرآن به کار می بریم در کتاب دیگری مثل شاهنامه هم داشته باشیم. کتاب نفیس شأنی دارد. وقتی کتابی به دست ما می رسد ما ماکتی برای آن می سازیم و بر اساس اندازه دقیق میلیمتری آن طراحی تذهیب داریم. هر کتابی محتوای خاص خود و اجزای خاص خود را دارد. شمسه برای قرآن متداول ترین است و از واگیره های زوج برای آن استفاده می شود ولی برای «شاهنامه» به این دلیل که در آن از هفت خان رستم صحبت شده از عدد ۷ واگره آوردیم. در جزئیات هم از طرح اسلیمی با گل ختایی استفاده نکردیم. صرفا از تشعیر به صورت قلم گیری استفاده شد که هر کدام از این ها یکی از هفت خان را به نمایش می گذارد.

باید دانست که کتاب نفیس تنها کاغذ گلاسه و جلد چرم و مرکب طلا نیست. کتاب نفیس شأنیتی دارد که باید حفظ شود. رنگ باید هارمونی داشته باشد و …. شرح ماجرا مفصل است و جای بحث آن اینجا نیست. تنها می توان گفت ما اقلام ضروری چاپ را که تعیین کننده سطح کیفیت است، خودمان تأمین می کنیم تا بتوانیم تمام جوانب امر را در اختیار داشته باشیم و به مدد این اتفاق اعتبار مان را نگه داریم.»

کاغذهای ناسازگار با چاپ دیجیتال

بعد از صحبت با این ناشر کهنه کار به سراغ یک ناشر جدید و نوظهور می روم تا بفهمم انگیزه های آنان از شروع کار چه بوده و حالا با توجه به تجربه اندک، چگونه کار خود را مدیریت می کنند؟ با نشر مایا صحبت می کنم و جواد نعمتی مدیر آن می گوید: «چهار سال است کارمان را شروع کرده ایم و فکر نمی کردیم کاغذ اینقدر گران شود. کاغذ از ۹۰ تومان به ۱۰۰ تومان رسید و ما هم اگر سودی نکردیم دست کم، سر سلامت بیرون آمدیم و همین خوب است. کتاب های ما به دو روش چاپ دیجیتال و افست به چاپ می رسند. آثار ما در تیراژ هزارتایی به چاپ می رسند. ما یک گروه اتاق فکر داریم و بررسی می کنیم که چه کتابی می فروشد و چه کتابی نه، به همین منظور برای نوع چاپ آن تصمیم می گیریم. خیلی اوقات مولف با این که اولین کتابش را به چاپ می رساند فرد سرشناسی است و ما می دانیم اثرش با استقبال مواجه می شود، بنابراین با آسودگی خاطر تیراژ را بالا می بریم. نعمتی اضافه می کند: «اخیرا وضعیت چاپ دیجیتال بهتر شده ولی همچنان نواقصی وجود دارد؛ ما در بازار کاغذهایی داریم که چاپ دیجیتال روی آن نمی نشیند مثل بالک روسی یکی از کتاب هایمان را به خاطر استفاده از همین کاغذ خمیر کردیم. در مقابل، بالک سوئدی و بالک نروژی به دلیل نرم بودن بهتر به کار می آید و به قولی جوهر روی آن می نشیند.) راه بازگشت را در پیش می گیرم و به کتاب هایی فکر می کنم که به دلایل اقتصادی، از خانه های مردم جا ماندند و نشد که رسالت فرهنگی مولفانشان را به انجام برسانند و یک جمله از گفت و گویم با ناشر قدیمی در ذهنم زنگ میزند: اگر این جمعیتی که در نمایشگاه میبینی واقعا کتاب می خواند و مداوم می خواند، ما می توانستیم همه مشکلات را حل کنیم، حتى اقتصاد. چرا که با بینش و آگاهی میشود از بحران عبور کرد.

منبع : صنعت چاپ

نوشته استفاده از چاپ دیجیتال و کاغذهای نخودی برای چاپ کتاب در نمایشگاه کتاب سال 97 اولین بار در چاپ و تبلیغات بهرنگ پدیدار شد.

About payam

Check Also

نقش هدایای تبلیغاتی در رقابت های بازاریابی

بازاریابی به عنوان فرایندی مدیریتی-اجتماعی تعریف می‌شود که بوسیله ی آن افراد و گروه‌ها از …

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *